12 February 2015

Layla, ka rillung Bawihte

EN TEH, ka lunglen kur bîk vangin he’ng thu hi ka sawi a ngai ta...

Hman hmana kan inhriat tan tirh khan kum tam ka tahpui tur i ni tih leh, tuna ka thutnaah hian thuin heng thu hi ka sawi ang tih ka lo ring pha ngai hauh lo va. Kha hun khan tun hun hi min hruai thleng ang tih i ring ngai lo ang bawkin ka ring ngai bik si lo. Hun te hian hlutna an nei ve a ni tih kan hriat hma hauh atang tawh khan khawiah nge min hruai thlen dawn tih lam phei chu kan dâwn pha mawlh lo a nih kha.

Kum sawmhnih lai liam taah khan naupang kum sarih mi vel awrh kan ni a. Naupang chhe hriatin kan hria a, naupang tawngin kan tawng a, eng dang dâwn lovin kan hlim a. Ka nu leh pate chu i nu leh pa ang mai an ni a, i nu leh pate pawh ka nu leh pate ang mai an ni thin a, kan room chhûnga khum hnuai chêp tak kha kan khawvel a ni reng thin. Naupang chhe kawmin kan inkâwm a, inkâwm ngun hle e ti lo chuan kan intihthiam loh châng leh kan intihtah pêr pûr châng kha a tam narawh e. Chu chuan rei a daih thei chuang lo va, kan room chhûnga khawvel chu a zîm hle nain kan hlimna erawh a tam lawi si. Layla, ka bawihte, khang hun liam tawh koh kir theih si loh kha ka suangtuah lêt thin a, tun ang hian ka ngai ngawih ngawih che ang em tih ka la suangtuah fo thin.

Chhia leh tha kan hriat ve hnu leh nula leh tlangval kan nih thleng pawh khan kan inthian thatna kha a bo thei chuang lo va. Fing kan intih ve hle hnu pawh khan i tel lova ka khawhar tluk zetin i khua a har ve thin tih min hrilh kha ka la hre reng thin. Thil pakhat ka la hriat reng chu, ka piancham min lawmsak dan kha a ni. I nu’n roh leh duat em ema, a enkawl thin rose pakhat chauh pâr kha kut thi phunga thliakin min rawlrûk ve ngei a nih kha. A hlutna tak hrethiamin a awmzia tak hre pha kher lo mah ila ka hlut a. Zak tak si leh lâwm taka lain ka kawl tha reng a. Tun hnuah hian a hlutna hrethiam ve tan dawn chauhvin ka inhre ta. En teh, kha pangpar kha ka dahna ka lo hai a, kum tam a liam hnu hian i lehkhabu ngainat em em karah khan a lo la inzep asin.

Layla, ka duat, kan naupan chhiatna leh kan nulat tlangvalnate kalsana kan inthian thatna thlenga awmze nei lo taka hun kan inlen botîr hnuah nupa nihna thleng thlenga kan nun kan hman tak dan hi mak ka la ti reng thin. Kan naupan zual lai leh kan la ât em thin laia kan khawvel tho kha nupa kan nih tak hnu pawh khan kan khawvel tho a la ni zel a. Kan tah nuih dunna te, kan duhthusam kan duanna hmun te, kan nakin hun tur intanna te an la ni reng tho kha mak tiin kan phun sep sep thin a nih kha tiraw?

I hlim tluk zeta hlimin ka hmangaih tluk zet chein min hmangaih tih ka hria a. Ka thisen ngei ka fa chu paia i dul chu chûl thinin kan duhthusam mai mai pawh kha kan hlimpui tâwk an tling zo va. Eng ang mi nge mi hrinsak anga he khawvel hian eng nge a pêk ve ang a, he khawvêl tân hian eng nge a hnutchhiah ang tih suangtuah ringawtin hun kha kan chhiar liam ve tak tak a. Kan duhthusam khan khawiah nge min hruai thlen dawn tih kan thlir mêk laiin tuna ngawi renga ka thutna bâk hi min hnutchhiah tur i nei ta si lo.

Ka fa chu mi hrinsak ngei a. Evi hnena Lalpa’n ânchhia a lo lawh tawhna, ‘hrehawm takin fa i hring tawh ang’ a tih chu i tawrh a tul ve a, hrehawm taka hringin mual min liamsan phah a, pialral siang min lo lawisan ta a ni. Hrehawm tia i thlan a luan ngiai ngiai lai khan ka kutah nghet taka hmerin kan naupan lai atang tawha kan khawvel tho kha i la sawi bâng chuang lo va, chutah chuan awm leh i châk thu i sawi asin. I tehna leh ka tehna ber suangtuahna khawvelah hetiang hi kan duang chhin lo va, hunin hetah hian min lo hruai thleng reng si.

Mite chunga thleng ang tho mah ni
se, kan chungah a lo thlen meuh chuan tawrh dan thiam a har a. Thihna kan chunga lo thleng thin hi a tuar tam apiang hian an tuar thiam lo mai a lo ni. Tawrh tama tawrh thiam chi a ni hauh lo va, a tawrh dan zir theih pawh a ni hek lo. I fanu min hrinsak ngei leh kei ka inngaihtuah a, lungchhe van kaia tapin, ‘Bawihte...kan tuarah vanpui a lo chim e’ kan tih hawm hawm tâk hi. Layla, ka Bawihmamte hmangaihte tel lovin hmangaihtu thinlung a kim thei si lo. Ni e, hmangaihte tel lovin hmangaihtu thinlung a kim thei mawlh lo a ni.I fanu hi han en teh. Zanlai a lo la ni ang a, engmah hre lem lova invai viat viatin a nu hnute tui châkin a lo thangharh ang a, a la tap ang. Kei, a pa hian hmangaih hle tho mah ila, eng hnute tuiin nge ka hrai puar tâk ang le? Thenawm khawvengte hriat loh leh nang a nu, lei daia kan zalh tawh hnu hriat loh hian zan eng zât nge ka tahpuia ka menpui tâk ang? Ka dâwn a tawi a, ka lung a chhe thar leh thin. Nipui laia vûr tla leh buh seng laia ruahsur a inhmeh lo ang hian chawngzawng thlâwk leh vamur lêng lai ang maiin mu leh mal neih a har thin khawp ang le.

Mite chuan hmangaihin, ka hmangaihna aia tam pawhin min hmangaih kêp thei dâwn mah se, nang a nu hmangaihna erawh a tluk pha ngai dawn chuang em ni? Nakinah a lo sei len hunin, he khawvel hian eng nge a pêk ang tih dâwn lék lovin a mâwina ringawt ûmin a tal pâwl ve em em ringawt thei a. Hmangaihna khamkhawp lo a la inti ang. A hringtu ber a nu zawnga a la insawh tau nghawng nghawng turte hi thlir har ka tih i ring lo vem ni?Chutih hunah chuan nang leh kei hi min la dem ang a, ‘engati nge kei kher?’ tiin âwm a la chûm ve ang. He'ng hi kan pafa chan tur leh duh thlan tur dang awm chuang lo a ni. Kan mumangah chang se, mumang chu kan thawhsan ang hian thawhsan kan duh ngei ang. Layla, ka Bawihte, kan mumang erawh a ni mawlh si lo.

Thinlungin âr bo a zawng tak meuh meuh a, kan duhthusam chu kan duh dana thil her remtu a ni thei ngai dawn chuang si lo. Kan mangang au thãwm leh lungngaihna thlantui luang chuan min pawt chau zo leh si thin. Tinkim kan dâwn a, hmatiang kan thlîr a, kan tah mittui far hian min hnem thei chuang si lo. A hlim nui hmêl hian min titap a; a tap thãwm hian mittui bawk a surtir bawk thin. Keimah leh keimah ka la indem loh nan ni êng awm lohna hmunah pawh ni se a tân ni êngah ka tang mai ang a. Beiseina chauh ringa kan nun hun a lo la thleng a nih pawhin a tân beiseina ka ni mai ang.

Mahse e Layla, ka bawihte, nipui a lo thàw ang a, a hnuah furpui te'n min nuai chhunzawm ang. Fur ruahtui hâka kan nun kan hman zawh hnuah thlasik khaw vâwt te'n min nuai chhunzawm zel ang a. Kumpui tam a her liam ang a, mahse, a her tan dawn chauh angin ka hre ngei ang le. Chutah chuan, i fanu hi a zun leh êk avangin a lo thangharh thin dawn chauh a, nu leh pa nih erawh ka fawmkem thei mai ang a. Mahse, a nu pangtilum dapa a tah hun leh kâwl a lo ên dawna a nu hnute tui châk tuihal dangchâra a tap thin tur erawh nâ ka lo tihpui lâwk thin. Nu leh pa nih fawmkem tel vek a va’n har tawh dawn em! Tui taka a muhil pawh chu a thaw nge thaw lo tiin a bianga fâwp chung zelin ka ngaithla reng fo bawk ang. Khumlaizawla kan pafa tualchai hun chhûng tur hi lungngaia chal dawm kun meuhvin ka suangtuah neuh neuh a, tawrh a har ka ti ve thin ngawt ang le.

Lei mihringte ngaih danah chuan harsa angin a lang a ni thei. Hei hian ka inhnem mai a tul tawh a ni. Chawngzawng meuh pawh hawisan ngai lotu Lalpa’n min la enkawlin a la ngaihtuah dawn a ni tih hi. Ka phurh zawh loh phur tur hian Lalpa’n min duan ka ring thei chuang lo va, chawngzawng meuh pawh Lalpa’n a ensan ngai si lo. Layla, ka hmangaih, thlamuang takin lo châwl la, a rûkin vawi tam tak tah ngai dawn mah se, ka taksa pawhin tuar dawn mah se — Lalpa’n min la enkawlsak ang.

Layla, ka rillung Bawihte, i thi lo, kan thinlung hian a hria. Nikin ni-ah tawtawrâwt hnuhnung a rîk hunah kan intâwk leh ang a; he khawvel natna leh thihna rapthlak takte'n min then phâk leh tawh ngai dawn si lo. He thû chauh hian chhûng leh khat, then leh rualte, ka fanu leh kei hi kan inhnem thin a. Kan ngaih a ngam thar leh chauh thin.

I Thessalonika 4: 16–17 ‘Lalpa ngei chu au thâwm nên, vantirhkoh chungnung ber aw nên, Pathian tawtawrâwt ri nên, van atangin a lo chhuk dawn si a. Tin, Krista-a thi tawhte chu an tho hmasa ang a; chumi hnuah chuan keini nunga lo la awm rengate hi boruakah Lalpa hmuak turin anmahni rualin chhûm zingahte khian lâk chhohvin kan awm ang; chuti chuan kumkhuain Lalpa hnenah kan awm tawh ang.’

A lo seilena rual a pâwl thiam ve hunah chuan fam tawhte famrolungmualah mittui a la rawn surtir thar ve dawn chauh a. Kumpuisûl tam liam thin mah se, kan tawrh hi a nêp thei chuangin ka ring mawlh lo. He khawvel hrehawm chhuahsana pialral siang min lawisan cham a lo thlen apiangin rose pâr sen ngei mai ang kha ka la rawn dahtir thin ang a; chutah chuan i hmêl tak hre hmanin i hmangaihna chhe tê tal tem hman lo mah se, ‘Ka Nu, Ka Hmangaih Che’ ka lo tihtir thin dawn nia.

26 August 2014

Green, green grass of home

Ni êng de sêt sêt leh khaw êng meuh pawh hmu thei loin, kum tam tak chu tân in thim tak chhungah awmze nei lo takin a hun a hmang liam tawh a. Beiseina chauh beiseiin, a hmêl pawh chu a hmêl a ni tih hre thei tawh lo tur khawpa rei a tâng ve ta. A mitthla mai mai mah nise, a mitthlaah chuan a hmangaih Mary, a nu leh pa te chuan a mitthlana chu an luah báng ngai lo. A hmangaih êm êm Mary chu eng ang taka hmeltha nge a nih tih lamah a buai lo a, mahse buaina a nei. Chu chu hei hi a ni– A awm lohsan chhungin eng ang takin nge Mary chu a lo awm ang tih leh, chu tân in thim mup chhunga tang mêk misual tak a hma lam hun tur pawh hre thei tawh lo khawpa tang rei tawh chu a la hmangaih reng thei ang em tih zâwk hi a ni.

Ni khat chu suangtuahna leh a mitthlaa lang zing ber mai chu a lo thleng ta a nih chu maw le. A pianna in ngei maia haw lehin a chuanna rêl chhung atanga a chhuak tur chu a theihtawpin a inbêng fai ve nawk nawk a, a balin a rimchhe em em mai bawk si. A sam sei leh bal khawng un mai, khabe hmul buk chhap leh bal nen tak nen chuan a mit a han len ruai a, chuta a thil hmuh chu a beisei ngam ngai loh a nu leh pa te an ni a. A lo haw chu lo lawm tur leh lo dawngsawng turin an lo awm a, a hmangaih êm êm Mary ngei pawh hmanhmawh taka a lam pana lo tlan thaw hlawp hlawp chu a hmu tel bawk. A pianna hmun ngeia lêt leh mah nise, atân mumang ang mai an ni a. A lo chên thinna kawtthlêr leh khawpui êng un mai pawh chu an lo la danglam chuang hauh lo mai a, lirthei tlan de sup sup leh in ropui tak tak chu atan engmah an ni lo. Mary, a nu leh pa te chu atan lunghlu aia hlu angah a chan tak meuh meuh zawk a. A chuanna rêl atang chuan a thlir kual a, a suangtuahna te a vah kualtîr chiam hnu chuan a chhuk ta hnak hnak a.

Rei tak mai tan in chhunga a awm chhungin a pa pawh chu a lo tar tawh hle a, a sam var vo mai leh kut khur hlek hlek nen chuan a fapa bal rimchhe em em mai pawh chu iai hauh loin, putar ve tawh tak mai mit atanga mittui hnam tiak mai nen chuan a kuah hnawp a. Mitthi tho leh ang maiin a nu leh a hmangaih Mary te chuan an lo lâwm bawk a. A chenna thin kawtthlêr, khawpui la danglam chuang reng reng lo te chuan a timikhual êm êm lawi si. A nu leh pa te’n lawm leh hlim taka an lo pawm leh chibai vawng vawng te, Mary a hmachhawn leh thei te chu a tah an tichhuak hial reng a ni. Chu aimaha hlu pakhat a awm a– chu chu Mary a ni. A mitah chuan Mary sam chu rangkachak ang mai mawi leh duhawm leh a heh duhawm tak mai te chu cherry (theite chi khat) ang maia a ngaih sen tai tek mai neitu a ni miau a. Ni e, a beisei leh suangtuahna chu a duhthusam an ni a, an kuah a. An chibai a, lawm takin an nui ho mai a ni lo, an khêk a ni. Chu’ng a chang thei a, a chang chu a lawm a, mumang thleng dik ang mai an ni.

The old home town looks the same
As I step down from the train
And there to meet me is my mama and papa
Down the road I look and there runs Mary
Hair of gold and the lips like cherries
It's good to touch the green, green grass of home
Yes, they'll all come to meet me
Arms reachin', smiling sweetly
Oh, it's good to touch the green, green grass of home

Khawvel ni êng hmu tura a lo pian chhuahna in ngei mai chu nghet takin a lo la ding reng a, mahse chhiat lam a pan ve ta. A cheimawi nâna an rawng hnawih te meuh pawh a khi kher eih uaih tawh a, a ro êm êm mai bawk. Pitar leh putar chenna, la thalai deuh awmchhun Mary pawh a pasal tang mek tana a suangtuahna zawng zawng seng ral thin mai mai an cheng miau a, chu in chuan enkawl a hlawh tam lo a, chutiang in chu a boruak a nuamin an hlim thei ngai hek lo. Indem thei an ni lo va, indem tur an awm chuang na hek lo. Chu in hlui leh chhiat lam pan ve mek tawhah chuan khawvel êng hmu tura lo piang chhuakin, tân in thim tak mai leh ni êng meuh pawh luh ngai lohna pindan thim chhungah chuan a tâng ang tih a inring ngai bîk lo. Mahse, a nuna thil lo inher leh kal vel chu a duh loh thusam leh mumang ang vek mai an ni tlat lawi si a ni. Thil pakhat zir chhuah a nei a– ‘thil reng reng kan duh angin a kal vek lem lo’ tih hi a ni.

Chu in hlui ve tawh tak leh ro khir uaih mai tawh bulah ngei mai chuan a naupan laia engmah dáwn lem lova a infiamna leh a inawmtleina thing pakhat Sasua (Oak) tar ve tawh tak pawh chu a la ding reng teh tlat a, a upa ve tawh hle bawk tih a hre thei. Chu thing daihlim hnuaiah chuan a tualchai a, a tap a, a nui a, a lungngaiin a hlim tel bawk a; a khawvel a ni thin. A hmangaih Mary nên a hlim hnuai chu belin, an hlim a, suangtuah leh lungkham dang an nei ngai lo. Nupa nihna thleng thlengin inlaichinna nghet tak a tuhsak hial a. Mahse, hun a her a, a her zel a, a her danglam zo ta si. A suahsualna leh luhlulna avangin tân in thim hnuaiah chhûn leh zân a hmang ral a, chutah chuan ni êng meuh pawh mikhual an ni a, atân chhûn leh zânin awmzia a nei thui ngai hek lo. Zan thim ang maiin chhûn pawh a thim a, a thian tha ber pawh suangtuahna mai chauh a ni. Hun meuh pawhin a tan awmzia an nei lo a, engkim mai hi engmah lo mai atân chuan an ni ve tak tak a. A hlimna Mary leh a nu leh pa te thleng thlengin a chân zo ta.

A pianna in ngei chu a ro a ni mahna, a lo hlui tawh pawh a ni thei a; a cheimawinate chenin khir eih uaihin, an roin an lo chul zo tawh a ni ngei ang. Mahse, chu lo chu in dang reng reng ka in tih theih dang a nei chuang lo va, a duh emaw a duh lo emaw a in a ni tho tho. Ni e, a dik...a hlui a, a ram zo dâwn ta. Atân erawh in mawi leh ropui ber, a chhung te pawh êng tle sep sepa cheimawi leh a chhuat pawh uluk taka nawh fai var ang maia duhawm an la ni reng tho a. Duhawmna leh mawina tinreng hmanga cheimawi leh enkawl ang maia la hlu ang maia a ngaih chhunga ke a nghat leh thei chu, atân hlimna tur dang a la awm leh thei tawh chuangin a hre thei thlawt lo. (It's good to touch the green, green grass of home)

The old house is still standing
Though the paint is cracked and dry
And there's that old oak tree that I used to play on
Down the lane I'll walk with my sweet Mary
Hair of gold and the lips like cherries
It's good to touch the green, green grass of home


Mahse, ni e...mahse...mumang chu mumang a ni miau a, a harhsan lo thei si lo. Kan suangtuahna leh mumanga kan màn te chu a tak an ni thei ngai lo tih leh mitdel rama mitvar awmchhun chu lal a ni ngawt lo tih hrechiang tur lek fangin a mumang ram atang chuan duh lo hle mah se a lo harh chhuak ta si. Beidawnna râpthlâk lehzual hmachhawn tur leh a lungngaih mittui titamtu mai mai ni turin a mang hlimawm tak mai chu, lungngaihna vâwrtâwpin a zui leh a tul leh si. A inbeng nawk nawk a, a hawi kual a, a mumang ramah a cheng a ni tih chu a ringhlel rum rum a, a mit a han chhing nawn a; a han meng nawn leh takngial thin a. A mumang ram atang chuan a harh miau si.

A han hawi chhuak a, ngun leh zuala a han chîk nâk chuan– a tûk mai chu amah an tihhlumna ni tur a lo ni reng mai. A tânna thin pindan chhungah chuan a lo awm tawh reng reng lo mai a, a han hawi chhuak chu lung bang chhah tak paw phuk mai te chuan an lo hual khup mai a. Chutah chuan a mumang a ni tih a hrethiam ta! 'Yes, I was only dreamin'...'!! Ka tawnmang mawl mai a lo ni e...!!” tiin. A bul maiah chuan tâng vengtu leh puithiam pakhat chuan lo din chilhin, khawfîng a chah rual rualin an tihhlumna tur lam chu a kuta kãwl nghet taka phuar nên an tihhlumna hmun tur lam chu an panpui tawh dâwn a ni. A thlan a luang ngiai ngiai a, a zãm lutuk chu a thaw halh hlah a. Chu chuan engmah a siamtha thei tawh hauh lo a, awmzia a nei tawh lo, inchhirin ban a chen ta.

Khaihlum a nih hmaa hnêm tur leh atâna tawngtaina hnuhnung ber chu hlansak turin a kiangah puithiam pakhat a nei a, tâng vengtu a awm bawk. Puithiam upa lam tawh zam hmel ve em em tho mai, kuarfual dum haa Bible chhunga a kutzungtang chu rawlh a Bible keng khur dar dar leh tang vengtu bawrchhawr em em mai leh palian tak mai pawisak nei lem lo hmel pu chu a kianga awmchhun an ni. Amah khaihlumna tur hrui hrual chu awrha a thih hun chu a nghâk tawp mai a ni. Engkim peihsa diam a nih angin a nunna chu laksak a ni ang a; a thih hma loh hrui hruala khai tur a ni a. A tuhrah ngei a sèng ang a, a phû tâwk hremna ngei chu a chungah lek a ni ngei dâwn tih chiang ber chu amah chauh a ni lawi si a ni. Chutih hunah chuan a tualchaina sasua thing hnuaiah chuan phûm a ni ang a, a laina leh thenrualte chuan chu hmunah chuan mittui nên an thlah tawh thung ang a. Chutih hunah chauh chuan a mumang chu a thleng dik letling dâwn chauh a ni. I chan ni ve ta se...i suangtuah ngai em?

Then I awake and look around me
At four gray walls that surround me
And I realize Yes, I was only dreamin'
There's a guard and there's a sad old padre
Arm and arm we'll walk at daybreak again
I'll touch the green, green grass of home

Inhnemna tur dang a nei tawh lo mai a ni lo, a inhnemna chu a ho tawh hle. A thawk tawp ber a thaw ang a, suahsualna avanga hremna a lo tawh mekna tân in thim pawh hruihrual leh kuang chhungah chuan tihtawpin a awm tawh ang a; a naupan zual hle laia a tualchaina sasua hlim hnuaiah ngei chuan zâl hlen tawh turin a kîr leh ang. A hmangaih Mary nên hlim taka an infiamna hlim hnuai ngei maiah chuan, a mittuite an sêng tawh zâwk ang a. A hun hman tawh te chu la damte chuan an koh kîr an tum tawh ang a, mahse an chan tur erawh tahna chauh a ni dâwn a. “Kan chan chu e Bawihte a nâ kan ti...kan tah mittui chauh hi em ni...” tiin an la tah hawm hawm ang.

Kan dam laia kan inthen thin mah nâ kan tih tawh nak alaiin, hmu leh tawh ngai lo tura inthen phei chu a na vawng vawng ngei ang le. Chu mai a la ni lo cheu! A tânna tân in thim tak chhunga mumang chu thleng dik anga a hriat laiin, an khaihlumna tur lam pana thlantui hnâm tiak tiak nêna a kal chu a tuar zo ngang lo a ni. Amah leh amah chu inbiain, a inhnial a, a mit a sen tawl tawl a. A thlantui luang meuh pawh hrukna chang reng reng a hre mawlh lo. Van lam a en tlat a, a inchhirna chu a tlai tawh a, awmzia a nei dâwn tawh lo tih pawh a hria. Tih theih pakhat chauh a nei tawh a, chu chu amah leh amah inhnem mai chauh a ni. Amah thlamuan tur leh tawngtaisak tura a kianga awm puithiam pakhat chu a tan hnawmhne ang mai chauh a ni a, a muanpui tawh nahek lo.

Hei hi han chhiar teh!

Sasua thing hnuai hlim nuam takah ngei mai chuan a naupan chhiatna chu bul tantir lehin, a nun kha an hmantir leh thei dawn tawh lo tih a hai mawlh lo. Mahse, hei hi a thleng ang– A thenrual leh a hmangaih a nu leh pa te chuan a thlan khur tur chu kilin an lo kal khawm ang a, pastor chuan thlahna hnuhnung sawiin tawngtaina a nei ang a. Sasua thing upa leh in upa ve tawh tak hmaah chuan a hlimthla leh a suangtuahna chenin lei hnuai thuk takah chuan a zâlh bo hlen tawh dâwn a ni. Duhawmna leh mawina tinreng hmanga cheimawi leh enkawl ang maia la hlua a ngaih, in upa ve tawh tak chhungah chuan, a thlarau maiin a ke a nghat tawh ang.

A hlimpui thin Mary te, a nu leh pa te tan chuan chu sasua hlim hnuai chu an hmêlma rapthlâk ber a ni fo tawh dâwn a, a hlim hnuai chu hlimna ni lovin tahna hlimah an chang tawh ang. Khuarei a chang ang a, theihnghilh duh teh mah se, a thar zual sauh sauh dâwn a; lungngaia tah chauh loh zawng tihtheih an nei tawh hek lo ang. Sualna avanga thihna te’n thla an zârna khawvel hnuchhawn a, an thlir luiral ram mawi meuh pawh an tân zawng an tah mittui titamtu mai an ni dâwn ta a ni.

Yes, they'll all come to see me
In the shade of that old oak tree
As I lay me in the green, green grass of home
Yes, we'll all be together in the shade of the old oak tree
When we meet beneath the green, green grass of home.

15 November 2013

Arkai den lunglen

Duhtak...arkai den zana Ukulele 'D' key pachal ngei mai nen, wholesale leh retaila in leihkapui chim dawn dawna lam kan thai dunlai kha ka puangzar vek tawh mai dawn. Ka hriatna thinlung thûl mawngah, Utawk tûr vawn reng chu chak viau mah ila, chunglama ro khawl khawm phaltu khian engtin nge ro a rel ang tih tu'n hre bik si lo. Mahse, lo nui miah suh aw...

Ka han chhût nawn leh a. Ukulele ri tha thei mang lo leh fiah lo riai ruaia thla lam tluang chhui, van rang chhum in-pang-aw-zial tup tup ten an zui nek nek te khan, arkai den zana lungleng te hi an cho chhuak mahin ka hre ta. Tichuan e, Zantiang chhawrhthla a en changin, lungrukah min dawn ve rawh tiin lam kan thai dun ta kha a nia- a hlui mawlh lo, a thar leh thin.Khawnge za tlang rel thang dawn lek lovin, chhimthal bekang puah pui pawp pawp ang hmiang.

Duhtak...vun var hnamah kan lo piang dun lote hi asin hlu chu. William Shakespear te chuan, 'A clear crystal sky gently open wide for the FULL MOON night, to be as whiiiiite as ivory' an tih hial te ka ring thin. Amah, a serh zinga Zikpuii Pa te'n, 'Thla hlei nga zan/arkai den zan' min han tih sak hnäp te hian; full moon night han tih ngawt te khi chuan an tluk pha ngang lo alawm. Han sawi zawng ngawt pawh hian, mittui a hnam sak sak thei asin le!! Duhtak, kei chuan, vun var ho hi ka ngaisang ta bik hauh lo!!

A ni asin, khuangchawi thla ngei maia arkai den zan lunglen chhim loh hlau reng rengin vun varho ten, Wake Me Up When September Ends tia min ngen tak mai mai ni. Duhtak, keini zawng tu dang dawn lo leka leihkapui chim dawn dawna lam kan thai dun siau siau kha, a hlu ngang a lawm ti raw? Acharuli (Georgian folk dance), Azonto (Ghanaian dance), Samba (Brazilian dance), Gangnam style leh Cherawkan a ni emaw, World record siam tum lam ni lovin lam chu kan thai dun a lawm ti raw?

Ni e, a nia lawm...I'm Lonely As A Cloud han tih teh tlawng hi chu a Satel lu deuh, Arkai den zan lungleng han tih hnap hi chu tuifinriat lungpui keh kak kara, kaikuang hur hunbi pawh tuk sak thlap thlap thintu pawh hian, a ril min tihpui hi ka ring thin asin.Ka duh thawh mah mah a nih chuan, min hrethiam dawn nia Duhtak...

A ni lah tak a, 'Tlawm makah Vanzema a thi' han tih mai pawh hi vun var ho tawnga han leh ngam chi chu a ni ngang lo. A tlukpui tawngkam nei ve ngut maw tih thleng thlenga sawi ka chak a, kan thupui ber kan uire san thui dawn em a, ka sawi lo mai ang. Hun in kum a her liam san a, keini arkai den zan lunglen hi chuan liam zai leh tin zai an rel thei ngang lo a ni. Kekawr tlang zuih leh lu buk tak nena vun ngo ho hla, inti CK taka in han suk pui ve nghawng nghawngte ang hi chuan, keini hla hlui thul khung hi zawng an er pha ngang lo chu a ni e.

Thupui kan pen san thui lutuk dawn. Khai mah aw...

Duhtak...kha Ukulele kha e a hlu asin. Rap pui chungsanga kum tluan teh meuh ka rêp ro tawh hnuah, arkai den zan liau liau atana ka rawn phawrh a nih kha. A hrui atan pawh buara hrui ngei ka rawn hmang daih te kha, a dang ka neih loh vang a ni lo; khang hun zanah te khan an lo inmawi em vang zawk a ni.

A ri chu engtin pawh lo ri se, a pawi therte lo. A duh leh 'teng teng teng' pawh tise, a duh leh 'thup thup thup' pawh ti rawh sek sek, thla a en dan ngaia a en chhung leh nang ka kianga i nuih chhung chuan, lunglen a hril chhuak tho tho. Chu chu a ni lawm ni kan duh leh mamawh ber kha? A ri leh thluk mawi lampang chu a ni ngang lo.

Ih e, nâ ka tih ber zawk chu kan vun a chuar rual a, kan záng a kul nghal ringawt tur hi a ni. Lunglen hi kan la tar san ang a, tar ve ngai lo tur arkai den zan lunglen hian thlankhurah min la thul khung dawn hi a lo ni. Tar tih lai tak hi ka duh lova, tar tih tak hi a nâ ka ti a ni.Nang leh kei chauh hi tar thei lo i la, kan lunglenna hi tu'n min tawmpui kher lo bawk se tiin duhthu kan sam ta mai mai chu a ni si a.

Kan thihni te hlei hlei hian lunglen avanga thi tur chu ni ila, ka la pawm zam thei mahna. Vun chuarna hian thlan khurah dim lo baksaka min han pawt chuar tur te hi ka inphal thei ngang lo a ni. Chu mai a ni hlei nem Duhtak, kan hla chuam leh tingtang kal san a, Shall We Meet Beyond The River tia min la thlahliam deuh deuh tur te hi nia runthlak chu.

Engpawh nise, chu hun chu a lo thleng ta a nih pawhin, pialral leihkapui kan chùan ang a. Mau tingtang mai mai nen pawh nise, pialral khawk ram ram khawpin kan lunglen hla pui ngei mai khan e, a part kimin lam kan la thai dun leh dawn nia...

19 July 2013

KOHHRAN LEH MODERNISM

Modernism kan tih hian, a awlsam thei ang bera kan sawi dawn chuan; tunlai taka tih dan thar leh ngaihdan thar mai a ni ti ila; kan sawi sual tam awm lo ve. Modernism leh Liberalism hi hman kawp a ni fo bawk tih hre tel ila, a tha awm e. Kohhhran leh Modernism kan sawi dawn chuan, kawng hnihin a sawi theih ang a- A chhe zawng leh a tha zawng te-in kan sawi thei ang. A chhe zawnga nghawng a neih dan leh a tha zawnga nghawng a neih dan tlem sawi kan tum dawn a, i ngaihdan nena inmil thei ngang lo chu chhinchiahin; hnawl ngam la. Chutiang taka belhchian dawl leh thudik hnialna tur awm lo a nih erawh chuan THUDIK pawmtlak ngei a ni tih pawm ngam thung ang che!!

Modernism zia chu capitalism, individualism, materialism, consumerism, scientism leh adt. an ni. Heng nawmsakna leh sum leh pai lama hlawhtlinna te hi sakhuana leh Pathian hriatna tel lo pawha neih theih nia hriatna hian sakhuana leh Pathian hi tangkai lo nia hriatnaah mite a hruai luta, death of God theology pawh a lo chhuak ta hial a. Thangthar hriatna zau tak tak nei ten khawvel hmun danga an tihdan an zir meka, thlarau khawvelah pawh hian mi nazawng rin aiin an lo kal thui tawh awm e. Satanism, occult, witchcraft, atheism adt hian min luhchhuah tan mek a ni.

Modernism/Liberalism ho chuan, “Pathian lehkhabu chhung thu chauhva innghat lova mihring finna leh remhriatna te, Kohhran thurochhiah (Traditions) thleng pawhin kan innghat tel tur a ni” (we must rethink and adapt our concept of God and truth to fit with modern culture and modes of thinking) an ti a. Pantheism/Naturalism ho chuan, "Everything is god" an ti a. Polytheism ve ho thung chuan, "There are many gods" an ti bawk a. Atheism erawh chuan, "There is no God" an tih laiin, Monotheism chuan erawh chuan, "There is only one God" an ti bawk. Pawm dan leh ngaihdan tam tak karah Modernism/Modernists bik hi kan thlur bing dawn a ni.

A CHHE ZAWNGIN-

India hnampa Mahatma Gandhi khan, "Isua insawi hi ka duh a, a zuitu te erawh ka duh lo, inzui Isua inang lo em a" (I like your Christ, but I do not like your Christians, your Christians are so unlike your Christ) a lo ti tawh a nih kha.

Modernists (tunlai zirtirna pawmtute) avangin, tunlaiah Sakhaw hrang hrang a lo tam ta a. Chung sakhaw hrang hrang betu te zingah pawh chuan Pawl (denomination) hrang hrang a lo pung chho zel a. Hengte hi eng nge avang leh chhan kan chhui dawn chuan-mihring thiamna leh finna pung chho zelah-sakhaw bu chhung thuziak pawm dan leh hrilhfiah dan hrang hrang mifingte leh hruaitute an neih vang a ni ber awm e.

A English hian dah ta mai ila, tunlai zirtirna pawm tute chuan hetiang hian an lo sawi nghe nghe. We, Modernists claims that religious truths are subject to constant reinterpretation in the light of modern knowledge; therefore, new and more advanced concepts are required to express modern thought and progress. A rapthlak hle. Modernist te ngaihdanah chuan, leilung indin chhoh danah pawh, Genesis 1:1-2 "A tirin Pathianin lei leh van a siam a.Tin, lei hi a chhiaa a ruak ngawt a ni a; tui thuk tak chung chu a thim mup a. Pathian Thlarau chuan tui chungte chu a awp reng a" han tih teh ngawt pawh hi an ring hek lo. Lei leh Van a siam thu a sawi zo chiah a, a chhia-a a ruak ngawt a nih thu in a chhunzawm leh lawi si a. Lei chu siam chawp ni lovin, siam nawn (re-creation) a nih an ring a. Hemi chungchangah hian, Gap Theory te pawh an chhawpchhuakin an tuipui hle bawk.

Dr. Matt Ridley, Sex Education Specialist, USA chuan, kum 2050-ah chuan, "Mitin hian hnathawh tur leh tihtur pawimawh tak neia kan hmanhlelh avang te, leh intih-hlimna chi hrang hrang a tam tawh dawn êm avangin, ngaih pawimawh êm êm a hlawh tawh dawn lova, sex pawh hi intih-hlimna satliah ang lekah kan ngai tawh dawn a ni" a ti. Human Cloning te, Mipa-nau pai te, Test-tube Baby te a lâr tawh dawn êm avangin Sex hi kan ngainep tawh hle ang, a ti hial a ni.

Kan sawi tak-te khi khawvelin changkanna leh hmasawnna a thlir dan (Secular Perspective of Modernism) a ni a. Thil hi a chhe-zawngin an lo thlir bik hauh lo tih a lang chiang hle. Amaherawhchu, khi’ng changkanna leh hmasawnna-te khian hringnun-ah eng ang in nge a chhe zawngin nghawng a neih ang? tih lam erawh an chhui phak lo va, chhui nachang an hre lo ve thung. Hei hi a chhan ber chu, he lei-ah bak hian beisei dang an neih loh vang a ni.

A dawt lehah chuan Kohhran hotu, Tunlai Inzirtirna Pawmtute Modernists hmang hian, Pathian Thu tihnepna hna a thawk zel a. September Ni 30, 1952 khan America NCC chuan Revised Version chhuah a, chutiang bawkin Saprama WCC (World Council Of Churches) zawmtu kohhran ho leh British And Foreign Bible Societies tangrual chuan The New English Bible (NT) kha March Ni 14, 1951 khan a chhuah ve leh ta a. Kum 1996 khan American Bible Society chuan Today's English Version an chhuah a, chu chu United Bible Society chuan a pawmpui nghe nghe a-Khawvel pumpuiin an hman tur Holy Bible a ti chhuak ta a nih kha. Hebrai leh Greek tawng atangin an letling zeng pawh a ni tawh lova, an duh dan danin an siam rem chawp a ni tawh zawk. A nihna takah chuan, Bible Society Of India (BSI) kan tanpui pawh hian, Bible diklo chhu tura tanpui ang lek fang kan ni ta a ni!! Harh a hun e...!!

A THA ZAWNGIN-

Kum 1964-ah Mizoram Political Party a lo din tan khan, Pastor te an tel thuk hle!! Unit ah te, block ahte leh rampum huapah an tel tih kan hria. Chu chu kohhran-in a khap loh avangin dem tur an awm lo. Pastor-te politics a an telna kha Mizo Union a ni deuh ber a, hei pawh hian chhan a nei niin alang. Zalen Pawl (UMFO) ah tlem an tel bawk awm e. Kum 1946-1952 vela Pastor-te Politics-ah awn lam nei a an inrawlh ve avangin Kohhranin a tuar ta a, member an hloh a, an inpumkhatna a tlahniam tih hriat a ni bawk.

Mahse, hun a lo kal zela, kum 1994 ah Gospel Centenary kan lawm a. Kum za zen zawn kan lo Kristian ta a. A chunga kan sawi tak Politics-ah kan Kohhran Pastor le hruaitute an tel ta ngai lo. Modernism vang liau liau a ni ka ti thei awm e.

Ze nghet kan tlachham a, Mind Set kan nei hek lo. Mizo te hian mi dang entawn nun kan tlachham a. Mi intihhmuh erawh kan awlsam lawi a, kan awlsamzia hi kan chhiatpuina tam tho mah se, kan thatpuina a la tam rih chuan alang. Politics-ah vaiho tih dan leh zia kan zir chak a, sakhaw thilah Sapho kan entawn tam bawk. Sakhaw ngaihsak hnam kan ni a, tih danah Mizo zia zui aiin Sapho kan zui thui bawk.

Entawna intihhmuh ka uar avangin ram leh hnam a thang duang a, sakhaw thilah lek phei chuan; heti taka kan ram a thang duang hi, entawn leh intihhmuh kan awlsam vang a ni ngeiin a lang. Hmanlai kan khawtlang nun kha hnam bing khawsakna nun (Premitive Socialistic Society) a ni a, Chuta tang chuan Modernism leh mahni tana chakai khawrhna (Individualism) nunah kan lut a, chung thil thar chuan khawtlang leh sakhua nun a ti danglam dawrh ta mai a ni.

Sawi tur tam tak a awm thei ang, a sei lutuk dawn a, a tawp ka'n khar dawn ang e. A chhiatna tam tak a awm rualin, a thatna tam tak sawi tur pawh a awm ngei ang. Sawi leh inhnialna tawp thei lo tur thu khat a ni ve a, keimah nia a nghawng dan a zir te pawhin a thatna leh chhiatna tam tak a awm thei awm e. Modernism hian kohhranah nghawng tha a nei emaw nei lo emaw lam kan sawi bik lova, kan hrut rual thuak thuak mai a ni tih hria ila a tha awm e.

Source: Internet on Modernism, Mizoram Kum 100 (Synod Literature And Publication Board), Mizo Sakhua by (Rev. Saiaithanga), Mystery of Religions by George L. Hnamte, Mizoram Buai Leh Kohhran by (Rev. Dr Lalngurauva) and www.misual.com

26 April 2013

I miss you

A then pawh kan hre lo, he aidu buk luikam ram thim atang hian. Mahse, hei erawh hi chu kan hria, hmangaihna hi kan tahpui bang dawn lo va; kan la tahpui zel bawk ang. Hei zet hi chu American Singer hmui them thiam Nashville, Tennessee; a koh duat nana Music City, Athens of the South an tih atanga lo piang Miley Ray Cyrus hian min hrilh ve alawm. He thu ziaktu ang em erawh hi chuan, Vawk ek dai ve satliah thin tur leh khauphar thawven ve mai mai tura lo piang a ni lo tih a hming atang hian i hriat ka ring.

He hla hi Miley Cyrus sak bak kei chuan ka hre lo va, ka hre peih hek lo. Tu paw'n lo sa rawh sek sek, kei zawng a ruka ka ngaihzawn leh a ruk veka ka ban leh thin American Tleitiri an nem hian ka lung min len bang ngai dawn chuang si lo. Khawnge a hriat miah loh hian duhtawkin ram bo tlangau puiin; i'n chinglet dawn teh ang.

Well it's good to hear your voice,
I hope your doing fine;
And if you ever wonder,
I'm lonely here tonight;
Lost here in this moment and time keeps slipping by,
And if I could have just one wish;
I'd have you by my side.

Duh tak...kha zan reh tawh taka, rin loh deuh maia i thirhrui ka dawng nawlh kha mak ka ti a. Zep tur leh zep theih pawh ka nei lo, i lak hian ka tuiral a ni tih i hriat tawh kha. Mi lungleng mi ka nihna ang hian, van lam kohna duh aia hmain ka lo chhang palh ang tih te hi ka hlau ve hliah hliah thin asin. Suangtuahnaa ka suangtuah ang leh ngaihsakna ang em chu ka phut ngam lo che a. Mahse, i mi ngaihsakna chhete erawh ka phut a, ka phut ngam ve turah ka inngai thin a; chu chu sual lian tak a nih erawh ka ring lo. Chutianga ka suangtuahna te chu an vahvaih lai tak chuan, i aw chu ka lo hre ta si.

Sawi tur ka haihchham a, ka bing mup mup hial a nih kha. I aw nem chu hriat nuam ka tih angin, nangpawn hriat i chak ve ngei ka lo ring ve ngawt a. Tingtang herh mil loh ang maia ngaihthlak a hrehawm erawh i ring phal bikin ka ring lo. Mahse e, kha tih lai tak khan hei erawh ka rilruah a rawn lut a. Mak i tiin ka ring phal lo, zanin hian nang ngaiin ka khua a hara; he hun tawi teah hian bo ta riauva inhriatna ka nei hnuhnawh asin. Kan phal loh chungin hun te kha an liam a, an liam zel a; tun ang khawharna hi kan hmachhawn a tul si a nih hi. A har ang tih ka hria. Ni e, a har ngang a ni. Theih nise, ka duhthusam mai mai pawh hi a tak chang thei dawn se zawng; ka kiangah ban vuanin i nui hmel chu ka thlir ngei ang le. Mahse, Duh tak...duhthusam erawh a tak an chang thei ngai dawn si lo va.

Well I try to live without you,
The tears fall from my eyes;
I'm alone and I feel empty,
God I'm torn apart inside;
I look up at the stars,
Hoping your doing the same,
Somehow I feel closer and I can hear you say.

A nia lawm, a dik. He khawvelah hian mihring a maka maktaduai tam tak an awm. Mahse, he mihring thinlung hian hming pakhat lam ngun em em a nei a. A thinlungah chuan hmingin hniak a hnutchhiah chiang em em lawi a, a nghet bawk. Khawvel leh a chhunga thil awm te, khawih theih, che theiho hi chu kan neih leh kan ta hi a inthlau lulai em a. A mawina leh duhawmna kan sawi dawn chuan, kan duhzawng a inang thei lo va, tha kan tih zawng leh hlu kan tih zawng a inang thei tawh ngai lo. Hmangaihna chungchangah erawh kan duhzawng leh kan sukthlek kan intawm thei thin a ni lawm ni kha?

Hmangaihna khawvelah ding leh vei pawh hre hrang lo khawpa, i zun chu ka vahvaih pui mek lai hian ka chau ve fo thin tih erawh i hriat loh ka duh lo ve. Ka tum a, ka ti ve fo thin i tel lova nun hman hi!! Mahse e, a sawhkhawk chu na tak a ni a, mit ata mittui luangin khawharna nasa tak leh ruak intihna tinreng te'n min nuai leh si thin. Mangang leh lungngai taka ka Lalpa chu auvin, ka chhungril chu a puak keh a ni ka ti thin. Van ka thlir a, a ropuina zawng zawng nena a inthuam karah chuan, thlan bik arsi Chawngmawii ka han thlir thin a. Kei hi Hrangchhuana ah chang i la, kan pahnih chauh hian van zawl chu mawiin, eng dun bawk i la tiin duhthu ka sam thin. Chutah chuan kawl a lo en leh thlengin indi dunin, inning ngai chuang reng reng lo i la tia ka suangtuah neuh neuh laiin, i kianga cheng nia inhriat tlatna leh i aw chu hetianga hre thei hial hian ka inhre thin.

Oooh, oh I miss you,
Oooh, oh I need you;
And I love you more than I did before,
And if today I don't see your face;
Nothing's changed, no one can take your place,
It gets harder everyday;
Say you love me more than you did before,
And I'm sorry it's this way;
But I'm coming home, I'll be coming home,
And if you ask me I will stay, I will stay.


Awww...Duh tak ka va han ngai thin che em. Ka ngaihna che leh ka mamawhna che hi a inchen a. I tel lovin khawvel hi a kim thei lo va, bana kuah ka thlahlel ve ngawih ngawih thin che asin. Mahse, ka duhna leh mamawhna che chu thil awmdan rel feltu a ni lo va, engmah a thlenin a thlen loh phah ngai chuang si lo a nih kha. Ka hmangaih che a, ka hmangaih zual sauh sauh che a; ka hmangaih ber chu i lo ni.

Ni, vawiin hian i hmel hmu mah suh i; engmah a danglam chuang lo va, tuman he ka thinlunga i hniak lo hnutchhiah tawh hi an nawt reh ngai chuang lovang. Chu mai a ni hlei nem, nitin nawh reh a har tial tial zawk thin. Ka hmangaih che a, ka hmangaih zual zel fovang che tih hi min tiam ve thei dawn lawm ni? Phal lo leh inthlahlel ngawih ngawih chunga ka liam san ni che kha ka suangtuah chang hian, a tak aiin hlimthlaah a fiah tawh zawk a. Nui chunga hun kan hman liam tawh kha, tap chungin kan ko lawm lawm a, kir an tum tawh mawlh si lo. Ka lo tisual palh a nih ngai chuan, ka lo kir leh ang. Ka lo kir leh ngei ang. Chu tih hunah chuan, cham hlen tur min sawm a nih phei chuan, pawi tihna reng reng ka nei ngai lo vang.

I never wanna lose you,
And if I had to I would choose you;
So stay, please always stay,
You're the one that I hold onto;
'Cause my heart would stop without you.

Bawihte...piang lo tur hi ka lo piang ve a ni ti raw? Nang then leh chan che hi ka duh lo. Duhthusam bawkin ka nung a, theih nise, a tak chang thei se, thleng se, awm se ti mai maiin ka nitin hun ka hmang ral a. He khawvelah hian thlang dawn i la, chang dawn bawk i la nang chauh ka la thlang fan fan ang che tih hi ka chiang a ni. A chhan chu e, nang chuah hi ka hringnun hmu fiah thiam phak leh ka mamawh neitu i ni a, khawvel mihring awm zawng zawng zinga ka duh ber i nihna hi ka thinlungah cham reng se ka ti a ni. Chu chuan hlawhchhuah nei dawn chuang lo mah se, a pawi ka ti chuang lo va; nang hriatrengna aia hlu hi ka tan chuan a awm chuang si lo.

A chhan chu maw Duh tak i hriat ka ring e. He ka taksaa thisen sem kualtu khawl hian minute khat chhungin vawi 72 a sem kual reng ang hian, a sem kual theih loh hun a la thleng dawn a. Chu tih hunah chuan mitthi mai ka lo ni tawh ang a, piallei thuahriat hnuaiah ka engkim nen address ka thlak a ngai tawh awm si a. Kan hla chuam leh thul khung Something Wish One More Day With You tih hla ngei mai khan min la thulkhung ang tih ka hlauhlel mawlh lo ve.

30 January 2013

TEARDROPS IN MY EYES

Dai kil karah, tu khaw kha-in ka ui ka ar min tih lohna hmun turah khawsa ila; ka thaw a tawp ruala riltama thaw tawp va nghal mai tur fanau kawl bawk ila-nilo-kan ngaihtuah zawng ringawt pawhin, em em a kan ti nghal ang. Mahse...

John Denver te lunglentu West Verginia Country Road lamtluang lam kan zawh lo, miin min hrilh kher lo mah se Bawng kawng ang mai a ni tih kan hai lo. Chaw thing a ni tih hriat fahran chu thlengah a khawrh chhuak vek a, a dang beisei leh chu beidawnna a ni. Intiat chiahin a phel a, a leh lam zawk chu a nau hnenah a pe a. An chawhmeh chu hmarcha sen, chi tel lova rawt a ni a, purun chu ei chi a ni em tih pawh hre lo ang maiin an ei thlan hliam hliam a. Thu rawh u pawh an ti chuang lem lo, kan pheikhawk leh vawthlep bun ang ang chu kan thut bet far a.

Mama, khawnge i nu? Pindanah a mu...Kan phei nghal dual a. Lukham uk khak tawh leh a kut chu lukham chungin a lo mu rum hlat hlat a. Ka pi, i tho thei ang em? Kaih thawh kan tum a. Aih, ka tho thei ang. Hreh leh chau taka a thawh triam triam kan rin laiin, hlim takin a tho a, a thu var a. Ka pi, in chhungkaw chanchin kan lo hria a-kan tawngtai ang che a...Ni lo, keimah ka lo tawngtai zawk ang e!!

A khuh-hip natna avang chuan a khuh kherh kherh a, a tawngtai zo chu Chibai a sem a. Ka chau em mai, ti khan lo thu phawt ula ka'n mu zal leh lawk ang e-a tih lai tak chuan-Ngai teh, ngaiin kan tap lenkawl a khum riai e. A fate pahnih chuan engdang dawn lovin an lo la nui tliar tliar a. A thawk a buai a, a thaw tha hlei tho lova, kan ko chiam a. A harh thei ta reng reng lo. A marphu kan zawng a, kan hmu ta si lo, kan dawm hlum chu a ni ta reng mai.

Mama, Mami...i nu a awm ta lo? A dam lo khuh kherh kherh pawh an thlamuan puia an la hlim teh reng nen, namen lovin an tap dun hawm hawm a. Kan in en a, sawi tur a vang kher mai. A nu ruang chungah ngei chuan, bawkkhup meuh meuh in an tap dun a; an theih ang angin a nu chu lo kir leh turin an ngen a. Ko ei tur reng a awm tawh si lo. A nu ruang puan vara tuam chu thlirin, inkaikuah dun rialin an thlir liam ta. An in khawhar takah an let leh ang a, engtin nge chaw an ei tak ang? Awmlai lunglian lo hrang e, luaithi an nul bang dawn nem maw!!‎

Unau pahnihte chu hnuchham awmna an pan a tul ta. Pa ber khawlohna avanga nu leh fate tawrhna leh tahna tam tawh lutuk hi, tawngtai ringawtin kan ching fel thei ta lo a ni. Hnuchham in pana an kal liam lai chu kan thlir reng a...


14 January 2013

HMANGAIH ESTHER-I KHA



Duhtak Es...


Hriat loh chhingkhual min chan dawn tak si chuan, hliampui tuar ang maia ka rumna erawh min chhiar sak ka phut tlat ang che. Hmangaihnaa lo hmingtha tawhte sakhming chawiin, thi leh tawh ngai lo tur hmangaihna i mi rawlhruk ngei kha phawrh ka tum ta a ni. Nang ngaih vanga ka thinlung natna leh ka mittui hnam zawng zawngte hi, ka hmangaihna che avang zawka chhuak an nih erawh chuan, a vaiin i nei dawn nia. Mahse, hei erawh min hriat sak la, ka hmangaihna che hi thlan thlengin ka chhawm zel ang.


Tah pui leh sawi pui tur che a va tam em!! He hringnun hi Calendar ang maia tar chhuah theih han ni teh reng se, a chiangin a felfai nge awm si a. Ka sawi loh leh ka phawrh chhuah loh tam zawk hi Duhtak, a mawi mawi leh rilru ti na tu an ni asin. Vana lalnu chhawrhthlapui leh vana ram ropui kalsantu khian mi hriatpui se, chuai ve tawh ngai lo tur hmangaihna erawh tahna leh nun kawng kham leh suar mai an lo chang fo thin. En teh Duhtak, kha Oak thing upa ve tawh tak hnuaiah khan lo va kal ta la, hmangaihna ka hlan kha ka sut leh ta e tiin i lo va hrilh dawn nia. Kha Oak thing hnuaiah nge khan kan inhmangaihna bul chu a intan anih kha. Chutih hunah chuan, leng dang tang bela, a lam i hawi ta a nih ngai pawhin ka dem phak lovang che a, ka dem ngai hek lovang che.


Ngaihdam theih loh khawpa sual leh hmangaihna vawrtawp hi a awm a nih ngai chuan, hmangaihna vawrtawp neitu he ka thinlung hi, thinlung nep leh tawmkai lo berah chhiar la, i duhtawkin i lo nghaisa dawn nia. Mahse duhtak, chutiang chu a lo awm lo a nih erawh chuan nghaisak, sawisak leh dem hlawh kumkhua tawh tur he ka thinlung hi i lo ngaidam hram dawn nia. A chhan chu e Duhtak, i tel lova chhun ni a rei tluk zetin, zan khaw thiang te'n reh ri an hril a, nang ngaia tah ruai a awl fo thin.


Kan vangkhawpui chhuahsan a, sir ka sawn lai khan fiah lo ruai hian ka lo hmu che a. Ka theihna zawng zawng sawmkhawma ka ban vei chu i hmuh theihah ka pho chhuak zo ta ngang lo a nih kha. He ka thinlung hlata i thinlung chu run rem tir i tum mek laia, i chibai hnuhnung leh i anka nem kam khat ka lo phut luiah i ngai a nih zawk erawh chuan, a fiah zawh poh leh a hrehawm ang tih erawh ka hai phal ring duh suh ang che. Chuai mai tur parmawi chu ti vul leh turin, ka theihna zawng pawh i kiangah ngei khan mittui nen ka ngen nawn awn awn tawh che a, reilo te atan mai an ni si a nih kha.

I thinlung rama hmun pakhat khawizu leh hnute tui luanna ram it a, lo inbenbel ka tumna kha sual anih erawh ka ring phal chuang lova. I mi ngaihdamna aw-ka erawh derna anka mai an lo ni e. Hunin a her liam pui thin ni, thla leh kumte chu ralin lo thar zel thin mahse, KA HMANGAIH CHE tia i tawngkam chhuak erawh hrilh nawn ang maiin an lo thar leh thin ang. Chu hun chu thlahlel ngam leh suangtuah ngam lo khawpa ka nat hun erawh ka huphurhin, a na ka ti thin ngawt ang le.


Lam ang leta ka lo kir leh hun chuan i nuihna hmun leh hmelte erawh an dai zo tawh ngei ang a, thlan thlenga ka chhawm tur hmangaihna erawh vuakthitlin hnu ang maia naah an lo chang tawh bawk ang. Chu hun lo thleng tur chu duh lo hle mah ila, an lo la thleng ngei dawn si a...In run sang kaia biahtuh di hlan che pawh a rem tawh lovang a, mahse ka suangtuahna leh duhaisam te chu i kiangah awmin, an zui zel fo ang che. Ih e duhtak, chu hun chu a lo thlenga biangah chhingmittui an lo luang a nih pawhin, min dem mai bik suh ang che aw. Nang ngaia ka tah avang hian he khawvel hian min dem a nih pawhin, a pawi ka ti hlawl lo.


Vana arsi-te leh a lenrualte an en zawh poh leh nang ngaih a zual a, thla chu eng mah se ka tan chuan fiah lo ruaia eng ang mai an ni a. Han thlir ve la, siar hmingthang Chawngmawii leh Hrangchhuana te pawn hrehawm tiin, an hmel an thup chawih chawih khi. Keia rilru hliam leh lungngaihna chu tuar zo lovin, leilung leh vana thilsiamte pawh an rum tawh a nih khi. He thuziak hi i lo chhiar ve hun chuan, kei chu chau leh khawhar, lungleng reng rengin chhun ni leh zan khua ka lo chhiar liam thin tawh ngei ang a. Mihring hmel pawh tluk zo lo khawpa dawldang leh rawih hmel pu-in, thlehnem laikhum chu ka lo bel thin ang.


He khawvel ral mai turah hian, i hmangaihna chu pumbilh tumin ka hmanhlel a; ka hlawhchham ta si a. Neih tuma ka beih i thinlung chu ka ban pha ta si lo. An liam a, an chuai zo a; mumang mai an chang zo ta si. Tah hla rema lungchhir a sawt tawh lova, ka tih sualah hrem ka phu tih erawh ka hai bik lo asin!! Vul leh tawh ngai lo tura, liam turin ka phal lo che a; beiseina chuan ka thlir reng thin ang che tih hi ka tah hla mai an ni ta e.


A tawp ber atan chuan, ka duhsakna sang ber ka hlan che a. Kei aia hmangaihtu leh hmangaih chu tawngin fanau maltluan chu chawi la, kir leh tawh ngai lo tura i hnawlhnu thinlung hi erawh nghilh zai i lo rel tawh dawn nia. He lei dana ka hringnun tawmkai lo hi chhiar liama, lunglenna avanga pialral ka lo kai ta a nih ngai chuan, pialral kawngkhar mawiah chuan nghakhlel takin ka lo thlir nitin thin ang che. Chu ramah chuan dawt thute hlimnaah changin, tahnate an nui a. Mualphonate pawh hmangaihnaah changin, itsik leh elrelna zawngte pawh malsawmnaah an chang tawh ang. Damlai hringnun hnuchhawna chu ram i lo thlen ve hun chuan, kan fawhna biangno-ah te chuan fawp lehin; pialral khawk ram ram khawpin kan nui dun ang a. Dawt leh khawvel dawt thu ten min then leh phak tawh ngai lovang.

Here am I crying silently,

Hoping and waiting for the hopeless;

When you'll hug me one more time,

Kissing and laughing each other;

But now, they are gone.






I hmangaih thin...